Serwis informacyjny o Obchodach Millenium śmierci św. Brunona

Serwis informacyjny o Obchodach Millenium śmierci św. Brunona

Krzyż Świętego Brunona nad jeziorem Niegocin PDF Drukuj
Wzgórze św. Brunona
Wpisany przez Ks. Mirosław Baranowski   
Wzgórze nocą.
      W Giżycku, prawie sto lat temu 30 października 1910 r., wierni parafii ewangelickiej wznieśli krzyż na wzgórzu obok miasta, nad jeziorem Niegocin. W ten sposób w miejscu prawdopodobnej śmierci św. Brunona w 1009 roku uczcili jego życie i dzieło jako pierwszego misjonarza chrześcijańskiego na ziemi mazurskiej. W tym okresie, gdy postawiono krzyż w dziewięćsetną rocznicę męczeńskiej śmierci św. Brunona, wspólnota rzymskokatolicka w Giżycku była nieliczną diasporą. Giżyccy ewangelicy stawiając krzyż-pomnik umieścili na nim tablicę fundacyjną z napisem w języku niemieckim: "Dzielnemu misjonarzowi niemieckiemu, który jako pionier na Mazurach z 18 towarzyszami w dniu 9 marca 1009 r. poniósł śmierć męczeńską dla chrześcijaństwa i swojej ojczyzny, szlachetnemu Brunonowi z Kwerfurtu, ku chwalebnej pamięci. Kościół ewangelicki. Giżycko 1910".
Tablica żeliwna na krzyżu.
     
     Tablica ta po II wojnie światowej nakazem władz komunistycznych została z krzyża usunięta. Dzięki staraniom ówczesnego proboszcza parafii ewangelicko-augsburskiej księdza pastora Janusza Jaguckiego nie uległa zniszczeniu, ale znalazła się w kościele ewangelickim w Giżycku - gdzie znajduje się do dziś. W roku 1994 z inicjatywy parafii ewangelicko-augsburskiej i parafii św. Brunona w Giżycku, na pustym miejscu po zdjętej tablicy umieszczono napis: "Ku pamięci św. Brunona z Kwerfurtu [974-1009], pierwszego misjonarza tych ziem. Krzyż postawiono w 1910 roku. W Chrystusie nasza radość i nadzieja". Ten napis bardzo szybko został zniszczony przez chuliganów, którzy w okresie letnim na placu wokół krzyża zrobili sobie „pole biwakowe". Interweniowała nawet Straż Miejska. Ten fakt między innymi sprawił, że zrodził się pomysł wykonania tablic żeliwnych, bardziej odpornych na zniszczenie. Pomysł ten zrealizowano przy współpracy ze Stowarzyszeniem z Niemiec.
     Można przypuszczać, że autorem inicjatywy postawienia krzyża „św. Brunona" nad jeziorem Niegocin, na wzór krzyża z Tenkit dla św. Wojciecha, był giżycki pastor Ernst Trincker, który był zwolennikiem tradycji mówiącej o śmierci św. Brunona nad jeziorem w okolicach Giżycka. Uroczystości odsłonięcia krzyża odbyły się 30 października 1910 roku. Nadano im bardzo podniosły patriotyczno-religijny charakter. W uroczystości liczny udział wzięli mieszkańcy miasta, a także wielu zaproszonych znakomitych gości. Pastor E. Trincker w swojej kronice, w roku 1912, w dwa lata po uroczystości zapisał:"Wśród bicia dzwonów i dęcia w trąby wyruszył uroczysty pochód...".
Tenkity. Krzyż drewniany (1822)
     Można przypuszczać, że żeliwny krzyż o wysokości 6 metrów powstał w jednej z odlewni metalu na terenie Królewca. Możliwe, że w tej samej w której wcześniej wykonano krzyż ustawiony w Tenkitach - ku czci św. Wojciecha. Wyświęcenia krzyża dokonał osobiście pastor - superintendent E. Trincker wymawiając słowa:"Święcę cię w imię Boga Ojca i Syna i Ducha Świętego. Aby Bóg zachował cię na zawsze od złości żywiołów i zbójeckich rąk ludzkich; świadku świętej godziny, bądź i pozostań nam symbolem Bożej miłości w Jezusie Chrystusie, cichy, ale wymowny kaznodziejo wierności aż po grób; powiedz każdemu obcemu, który tu przyjdzie, by z tego miejsca oglądać nasze piękne miasto i uroki jego krajobrazu, aby zapamiętał, że miłość Zbawiciela była hasłem tego męża [św. Brunona] mów to młodym i starym, możnym i maluczkim, mów nam wszystkim ku pamięci: Większej miłości nad tę żaden nie ma, jeno gdyby kto duszę swoją położył za przyjacioły swoje".
     Wszystko wskazuje, że prawzorem „krzyża św. Brunona" w Giżycku był krzyż ustawiony 1 km na północny-wschód od wsi Tenkity na terenie Sambii (obecny obwód kaliningradzki) ku czci św. Wojciecha - w miejscu gdzie święty mógł ponieść śmierć. Pierwotny krzyż ustawiony w roku 1822 w Tenkitach był dębowy, pomalowany na czarno, o wysokości 25 stóp i miał metalową tabliczkę informacyjną. Krzyż był ogrodzony żeliwnym parkanem. Podczas powstania listopadowego w roku 1831 przez kilka miesięcy mieszkała w Rybakach - stolicy diecezji sambijskiej niedaleko Tenkit, uciekając przed Rosjanami - polska szlachcianka Elżbieta Wielopolska z Krakowa. Dzięki jej fundacji, a także pomocy hrabiego Dohna-Wundlaken krzyż drewniany zastąpiono metalowym, na ten cel ofiarowała ona 400 talarów. Pieniądze miały pochodzić nie od niej, ale od gen. Chłapowskiego, który jednak nie chciał się ujawnić jako ofiarodawca. Początkowo planowano postawienie krzyża o wysokości 2 metrów. Jednak na
Tenkity. Krzyż metalowy z 1831 roku.
polecenie rządu sporządzono krzyż o wysokości 10 metrów. Krzyż zaprojektował radca budowlany Puppel, a wykonał mistrz ślusarski Bartlau w Królewcu. Wzrost kosztów pokryto ze zbiórki, do pokrycia kosztów dołączył się też król i kasa państwowa. Fundament krzyża położono na głębokości 10 stóp, a sam krzyż przyozdobiono winoroślą i liśćmi dębu odlanymi w roku 1837. Napis na krzyżu głosił: "Biskup św. Wojciech umarł tu śmiercią męczeńską w roku 997 za światłość chrześcijaństwa. Wielopolska 1831" Z okazji 900-tnej rocznicy śmierci św. Wojciecha otoczenie krzyża zostało na nowo zagospodarowane i dodano tablicę z napisem: "Odnowiono 28.04.1887 przez Kościół Ewangelicki Prowincji Prus Wschodnich". Uroczystości rocznicowe były dla miejscowej ludności ewangelickiej wielkim przeżyciem. Po uroczystości w Rybakach wszyscy uczestnicy udali się pod pobliski krzyż, gdzie dalej się modlono przy udziale wielu pielgrzymów. Wiadomo także, że w tym szczególnym roku rocznicowym katolicka ludność Prus i Polski przez całe lato 1897 roku podążała w wielkiej ilości do prawdopodobnego miejsca śmierci św. Wojciecha - pod krzyż w Tenkitach. To miejsce - tak szczególne w czasach istnienia diecezji sambijskiej, jak i w okresie poreformacyjnym - wpłynęło także na twórczość literacką, z czego najbardziej znany jest utwór: "Krzyż nad Morzem Bałtyckim" F.L.Z. Wernera, do którego muzykę skomponował E. Hoffmann.
     Krzyż „Świętego Wojciecha" w Tenkitach nie przetrwał do naszych czasów. Wszystko wskazuje, że pod koniec wojny zniszczyli go sami Niemcy, gdyż samolotom alianckim wskazywał drogę na Królewiec, a dzieła całkowitego zniszczenia w roku 1945 dokonali Rosjanie. Przyjmuje się, że w roku 1949 uległ on całkowitemu zniszczeniu, a miejsce uległo zapomnieniu. Dziś w tym miejscu uświęconym tradycją i modlitwami na nowo odradza się życie religijne i tam, gdzie stał krzyż, stoi już nowy [krzyż], który został poświęcony 29 października 1996 roku podczas Europejskiego Kongresu św. Wojciecha w Królewcu. Krzyż ten o wysokości 10,5 metra, o rozpiętości ramion 4,5 metra i wadze kilku ton wykonała elbląska firma "Elzama". Drogą morską przetransportowano go do historycznych Tenkit, gdzie od 1997 roku krzyż ten nadal gromadzi licznych pielgrzymów.
Krzyż św. Brunona
      Życie i działalność dwóch wielkich misjonarzy Prusów - św. Wojciecha i św. Brunona - wykazuje wiele podobieństw. Jeden i drugi wywodził się ze znakomitego rodu. Obaj studiowali w tej samej szkole w Magdeburgu. Życie i działalność obu przypada prawie na ten sam okres czasu. Jeden i drugi prowadził misję wśród pogańskich Prusów. Tu wśród tych plemion oddali życie za Chrystusa i Jego Ewangelię. Świadectwo ich życia przypieczętowane męczeńską śmiercią stale wydawało i wydaje owoce. Nawet w chrześcijańskiej ikonografii niczym się nie różnią. Obaj zostali ogłoszeni świętymi, patronują diecezjom i wspólnotom.
     W 900-lecie męczeńskiej śmierci św. Wojciecha w Tenkitach postawiono ku czci świętego krzyż-pomnik. Taki sam krzyż na 900-lecie śmierci świętego Brunona zaledwie 13 lat później w roku 1910 postawiono w Giżycku. Na poświęcenie krzyża „św. Wojciecha" procesja wyruszyła z pobliskiego miasta - Rybaki. Gdy poświęcano krzyż "Św. Brunona" nad jeziorem Niegocin - procesja wyruszyła z pobliskiego Giżycka. Nawet ogrodzenie wokół tych krzyży wykazuje wiele podobieństw - tak jak podobne było życie i działalność tych dwóch wielkich świętych i misjonarzy.
     W ostateczności krzyż "Św. Wojciecha" i krzyż "Św. Brunona" jest krzyżem Chrystusowym. Ten krzyż jednoczy wszystkich, którym, niezależnie od wyznania i narodowości, bliski jest świat wartości chrześcijańskich...
 
Ks. Zdzisław Mazur
 
 
Joomla 1.5 Templates by Joomlashack